Cykl wykładów: Gliwice w średniowieczu i czasach wczesnonowożytnych Wykład: Przemiany przestrzeni miejskiej – od lokacji miasta

„Zadaniem wykładów będzie przedstawienie czterech aspektów dziejów miasta: prawa, zmian przestrzennych, kwestii gospodarczych i wreszcie religijności dawnych gliwickich mieszczan” – mówi prof. Boroń.

Na wykłady zapraszamy do Willi Caro w styczniu, lutym, kwietniu i czerwcu. Udział we wszystkich wykładach – wolny, liczba miejsc ograniczona.

Drugi wykład, pt. „Przemiany przestrzeni miejskiej – od lokacji miasta”, odbędzie się już we środę, 25 lutego 2026, o godz. 17.00. 

"Powszechnie uważa się, że podstawowymi źródłami do dziejów miejscowości są przekazy pisane oraz wyniki badań archeologicznych. Ale istnieje jeszcze jedno źródło, rzadziej wykorzystywane, mianowicie przestrzeń i jej organizacja. Ośrodki lokowane na prawie miejskim powstawały w wyniku przekształceń przestrzeni. Wytyczano place, ulice a także parcele dla mieszczan. Organizacja przestrzeni obejmowała także grunty wokół osiedla. Mieszczanie otrzymywali tereny pod role i ogrody. W wykładzie przedstawione zostaną ustalenia wieloletnich badań nad przestrzenią miejską Gliwic. W dzisiejszych podziałach działek, organizacji terytorium miasta zachowały się dawne sposoby zagospodarowania terenu, może sięgające jeszcze czasów lokacji. To swoisty kod genetyczny miasta, który pozwala zrozumieć jego dzieje. W wykładzie pojawi się problem zagospodarowania przestrzeni w czasach lokacji w XIII wieku, zmian jakim podlegało terytorium miasta do czasów nowożytnych, poszerzania gruntów miejskich, tworzenia i degradacji miejskich fortyfikacji oraz zamku książęcego. Przedstawione zostaną także wyniki badań nad rozmieszczeniem istotnych dla miasta jednostek gospodarczych, takich jak młyny rurociągi, stawy itp. Pojawi się także problem miejsc związanych ze stanowieniem i egzekucją prawa" - mów prof. dr. hab. Piotr Boroń. 

***

Prof. dr hab. Piotr Boroń – historyk, pracownik Instytutu Historii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, badacz dziejów miast śląskich, ze szczególnym uwzględnieniem Gliwic w okresie średniowiecza i czasów wczesnonowożytnych. Od wielu lat współpracuje z Muzeum w Gliwicach jako autor publikacji i artykułów, przybliżając wyniki badań nad historią miasta i jego mieszkańców.

Jest autorem licznych prac naukowych poświęconych dziejom gliwickiego mieszczaństwa, strukturze społecznej i zawodowej miasta oraz funkcjonowaniu jego instytucji. Szczególne znaczenie mają trzy książki jego autorstwa: „Dawne Gliwice. Studia z dziejów miasta i jego mieszkańców. Wokół gliwickiego rynku”, „Burmistrzowie Gliwic do 1808 roku” oraz „Gliwiccy pisarze miejscy”. Publikacje te stanowią efekt wieloletnich badań archiwalnych, często opartych na nieznanym wcześniej materiale źródłowym. Prof. Piotr Boroń jest również autorem szeregu artykułów publikowanych w Roczniku Muzeum w Gliwicach.

Cykl wykładów: Gliwice w średniowieczu i czasach wczesnonowożytnych| Prowadzenie:| prof. dr. hab. Piotr Boroń (Instytut Historii Uniwersytetu Śląskiego) Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona| Organizator:| Muzeum w Gliwicach